پیام ما : اعداد تورم مواد خوراکی سهرقمی شده است؛ این خلاصه گزارش ماههای اخیر مراکز آماری است. روایت رسمی از گرانی سرسامآور غذا که حالا نقل هر محفلی است.
استیصال گرانی به منوی کافه و رستورانهای تهران رسیده و این روزها فروش غذای لقمهای باب شده است؛ پیشازاین در فهرست خوراکی رستورانهای تهران گهگداری عنوان غذای «اقتصادی» به چشم میآمد؛ اما حالا فروش «مینی» غذاها رایج شده و از چند لقمه فینگرفود تا چند قاشق مینیماکارونی و مینیقیمه در این منوها دیده میشود.
ماجرا به همینجا ختم نمیشود و لقمههای کوچک به پیشغذا هم رسیده و مینیسالادها، مینیسیبزمینی سرخکرده و مینی نان سیر هم در رستورانهای تهران به فروش میرسد؛ منوهایی که شاید آخرین کوشش رستورانداران برای جلوگیری از ریزش مشتریان و تختهکردن دکانها باشد.
رستوران در حاشیه مخارج خانوار
سالهاست جهشهای پیدرپی تورم، سهم رستوران را در سبد هزینه خانوار کوچک و کوچکتر کرده است.
نگاهی به گزارشهای بانک مرکزی و مرکز آمار ایران نشان میدهد که سهم هتل و رستوران در سبد هزینه خانوار ایرانی مدام در حال رنگباختن بوده است. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران در فروردین 1405 ضریب اهمیت هتل و رستوران در سبد هزینه خانوار ایرانی به 1.35 درصد کاهش داشته است. این در حالی است که ضریب اهمیت هتل و رستوران در سبد هزینه خانوار حدود یک دهه قبل و در سال 1395 معادل 1.43 درصد بود.
گزارش بانک مرکزی هم حاکی از آن است که بیست سال قبل و در سال 1385 ضریب اهمیت هتل و رستوران در سبد هزینه خانوار 1.72 درصد محاسبه شده است. بهاینترتیب در طول دو دهه بسیاری از خانوادهها بهتدریج قید هتل و رستوران را زده و درآمد خود را صرف نیازهای ضروریتر کردهاند؛ حالا اما استیصال گرانی به طور محسوستری در کافه و رستورانهای ایران به چشم میآید.
از مینیساندویچ تا مینیسالاد
این روزها میتوان رد روایات رسمی مراکز آماری را در منوی رستورانهای تهران بهوضوح مشاهده کرد؛ در سالهای اخیر بسیاری از رستورانها گزینه غذای «اقتصادی» را به منوی خود اضافه کرده بودند؛ اما حالا پا را فراتر گذاشته و گزینه «مینی» خوراکیها را پیشنهاد میدهند؛ آش آنقدر شور شده است که مینی خوراکی برخی رستورانها در واقع فینگرفودها یا لقمههای کوچکی هستند که پیشازاین در میهمانیها بهعنوان پیشغذا یا مزه سرو میشدند.
رستورانی در مرکز تهران سه عدد فینگرفود را با عنوان «مینی ویچ مرغ گریل» به همراه اندکی سیبزمینیسرخکرده به قیمت 448 هزار تومان میفروشد و رستورانی دیگر 110 گرم سیبزمینیسرخکرده را با عنوان «مینی سیبزمینیسرخکرده» با نرخ 121 هزار تومان در منوی خود گنجانده است.
ساندویچ مینی بیکن هم در رستورانی در بلوار کشاورز 238 هزار تومان قیمت دارد و مینی پیتزاها با قیمتهای متنوع 300 تا 700 هزار تومان فروخته میشود.
«مینی» غذاها به همین چند قلم فستفود خلاصه نمیشوند و دایره عرضه این مدل خوراکیها به پیشغذای رستورانها و غذاهای سنتی هم رسیده است. مینی نان سیر با عنوان مینی سیر در منوی یک رستوران 310 هزار تومان قیمت دارد و مینی کالزون ژامبون که در واقع یکلقمه کوچک کالباس و نان است با نرخ 389 هزار تومان قیمتگذاری شده است یا اسنک اقتصادی که لقمهای نان تست و کالباس است بدون سیبزمینیسرخکرده حدود 332 هزار تومان قیمت دارد. مینی سالاد مرغ و شوید که شامل 250 گرم سالاد میشود با نرخ حدود 184 هزار تومان عرضه شده است و رستورانی دیگر مینی سالاد سزار را با قیمت 519 هزار تومان میفروشد.
مینی میکس سوخاری هم که ظرفی شامل یکتکه فیله مرغ و 90 گرم قارچ سوخاری و کمی سیبزمینی است 615 هزار تومان قیمت دارد.
در رستورانهای سنتی هم مینی خورش قورمه سبزی که 200 گرم خورش بدون برنج است حدود 256 هزار تومان عرضه میشود و مینی لوبیاپلو که 300 گرم وزن دارد 322 هزار تومان نرخ دارد. در این فهرست مینی ماکارونی و مینی قیمه و مینی میرزاقاسمی و… هم به چشم میآیند.
غذا دستمزد را میبلعد
در بخش نظرات مشتریان این رستورانها، شمار قابلتوجهی کامنتهای تشکر به چشم میآید! تشکر از رستورانها برای عرضه متفاوت غذاهایی که مردم نمیخواهند به دلیل گرانی از سفره خود حذف کنند ولو به لقمهای کوچک و چند قاشق غذا بسنده کرده باشند.
مشتریان رستورانهای تهران میگویند که گرانی کمرشکن غذا سبب شده است که کافه و رستوران، در برنامه تفریحات قشر متوسط به حداقل برسد. بسیاری از مشتریان توضیح میدهند که حقوق دریافتی آنها معادل یا اندکی بیشتر از حداقل حقوق کارگران است و اگر بخواهند یکبار در هفته به کافه یا رستوران بروند باید چیزی حدود نیمی از حقوق خود را خرج کنند.
حداقل حقوق کارگران در سال 1405 به 16 میلیون و 600 هزار تومان رسیده است و یک پرس فستفود به همراه پیشغذا در رستورانهای متوسط شهر دستکم حدود دو میلیون تومان هزینه برمیدارد.
رستورانداران میگویند که قیمت مواد غذایی خام جهش داشته است و اگر نتوانند به هر قیمتی مشتریان خود را حفظ کنند باید در دکان را تخته کرده و خانهنشین شوند. تنها ظرف چند ماه و از زمستان سال گذشته تاکنون، بهای انواع مواد غذایی چندبرابر شده است. دولت در دیماه سال گذشته اعلام کرد که بنا دارد ارز ترجیحی کالاهای اساسی را حذف کند و بهجای آن کالابرگ یکمیلیونتومانی بدهد. بهاینترتیب قیمت 28 هزار و 500 تومانی دلار واردات مواد غذایی به نرخ دلار بازار آزاد نزدیک شد و بهای خوراکیها جهش کرد.
رستورانداران در تکاپوی بقا
هر کیلوگرم برنج خارجی که بین 50 تا 90 هزار تومان فروخته میشد به حدود 250 هزار تومان رسیده است و بهای برنج ایرانی که تا پیشازاین حدود 130 تا 150 هزار تومان قیمت داشت به 430 تا 600 هزار تومان رسید و هر کیلوگرم گوشت گوساله که حدود 500 تا 600 هزار تومان بود به بیش از یک و نیممیلیون تومان رشد کرد.
بهای یک بسته مرغ منجمد 800 گرمی هم که قبل از حذف ارز ترجیحی حدود 300 هزار تومان قیمت داشت به یک میلیون تومان و قیمت یک شانه تخممرغ به 500 هزار تومان صعود کرده است.
آنها توضیح میدهند که با چندبرابر شدن قیمت مواد غذایی خام بسیاری از غذاخوریها برای بقا میجنگند؛ چرا که آنها برای حفظ مشتریان خود دو راه بیشتر ندارند؛ اینکه قیمت غذا را با حداقل سود افزایش دهند یا حجم و کیفیت غذا را کاهش دهند. بااینحال باز هم شمار مشتریان رستورانها ریزش چشمگیر داشته است و رستوران رفتن دیگر برای بسیاری از خانوارها صرفه ندارد.
«حسن فهمیده»، رئیس اتحادیه رستوران و چلوکباب تهران به «پیام ما» میگوید که تهران بیشتر از سه هزار و 500 واحد صنفی رستوران، کافهرستوران و تهیهٔ غذا دارد که اگر بخواهیم چلوکبابیها، آش و حلیم فروشی و سایر اغذیهفروشیها را به این عدد اضافه کنیم نزدیک به 30 هزار واحد صنفی غذا در تهران فعالیت میکنند.
او ادامه میدهد که جهش مواد غذایی تاکنون منجر به تعطیلی گسترده رستوران های پایتخت نشده است؛ چون رستورانداران معمولاً برای بلندمدت برنامهریزی میکنند و ذخایر کافی مواد غذایی دارند و از سوی دیگر با روشهای نسبتاً خلاقانه بقای خود را حفظ میکنند.
فهمیده تأکید میکند که مشتریان رستورانها قشر متوسط به بالای جامعه هستند و این موضوع، دلیل دیگری است که تابآوری این صنف را مقابل شوکهای بازار افزایش میدهد اما نمیتوان منکر کاهش قدرت خرید قشر متوسط و سودآوری رستورانها شد؛ هرچند که برآورد دقیقی برای این مسئله وجود ندارد.
گزارش مراکز آماری از نرخ تورم مواد غذایی پس از حذف ارز ترجیحی نشان میدهد که تورم انواع خوراکی سهرقمی شده است؛ گزارش مرکز آمار ایران از تورم نقطهبهنقطه اسفند 1404 نسبت به اسفند 1403 در ردیف خوراکیها و آشامیدنیها 113.8 درصد افزایش را نشان میدهد. این عدد برای خوراکیها 112.5 درصد، نان و غلات 140 درصد، روغن و چربیها 219 درصد، پنیر، شیر و تخممرغ 116.8 درصد و… بوده است. چنین ارقام درشتی برای نرخ تورم مواد غذایی در گزارشهای آماری فروردین و اردیبهشت 1405 تکرار میشود. روایتی که به گزارشهای اهالی کوچه و بازار از گرانی سرسامآور مواد غذایی شباهت دارد.
